Argyris’in Olgunlaşma Teorisine Liderlikte Durumsallık Yaklaşımlarından Çözüm Arayışları - The Solutions of Argyris Maturation Theory by The Situational Approaches to Leadership

of 14
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information Report
Category:

Career

Published:

Views: 13 | Pages: 14

Extension: PDF | Download: 0

Share
Description
Chris Argyris klasik yönetim kuramındaki işbölümü, yetki ve sorumluluk, komuta birliği ilkesi, denetim alanı sorunu hususlarını eleştirmiştir. Ona göre bu hususlar çalışanları olumsuz etkilemekte, onların kendilerini bulamamalarına, kendilerini
Tags
Transcript
    İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ  Cilt: 5  , Sayı: 8, 2016 Sayfa: 3085-3085   Argyris'in Olgunlaşma Teorisine Liderlikte Durumsallık Yaklaşımlarından Çözüm Arayışları   Cemal ÖZTÜRK   Yrd. Doç. Dr, Bitlis Eren Üniversitesi, İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü cemalozturk1974@hotmail.com  Öz   Chris Argyris klasik yönetim kuramındaki işbölümü, yetki ve sorumluluk, komuta birliği ilkesi, denetim alanı sorunu hususlarını eleştirmiştir. Ona göre bu hususlar çalışanları olumsuz etkilemekte, onların kendilerini bulamamalarına, kendilerini geliştirememelerine kısaca olgunlaşmamasına sebep olmaktadır. Bu durumda yönetimin başarısı için söz konusu nedenlerin etraflıca araştırılıp bu olumsuz durumun düzeltilmesine dair yapılabilecekler ortaya konmalıdır. Öncelikle Chris Argyris v e Olgunlaşma Teorisi geniş olarak ortaya konacaktır. Olgunlaşma teorisine çözüm arayışı kapsamında Liderlikte Özellikler Yaklaşımı hakkında kı sa  bilgi verilip bu yaklaşım Argyris’in Olgunlaşma teorisi yönünden değerlendirilmektedir. Son olarak ta Liderlikte Durumsallık Yaklaşımlarından Fiedler’in Durumsallık (Koşulsal Liderlik) Kuramı, Yol - Amaç Kuramı, Vroom v e Yetto’nun Karar Ağacı Yaklaşımı, H ersey ve Blanchard ’ın   Yaşam Döngüsü Kuramı ve Reddin’in Üç Boyutlu Liderlik Kuramı   hakkında özet  bilgiler verildikten sonra bu yaklaşımların olgunlaşma teorisine dair analizleri yapılmaktadır. Liderlikte özellikler yaklaşımı ve tüm liderlikte durumsallık yaklaşımları tek tek ele alınıp olgunlaşma teorisine çözüm ve katkıları yönünden değerlendirilmektedir.   Anahtar Kelimler: Argyris, Olgunlaşma Teorisi, Liderlik, Durumsallık Yaklaşımları, Yaklşaşım . The Solutions of Argyris Maturation Theory by The Situational Approaches to Leadership Abstract Chris Argyris criticized the points of work sharing, power and responsibility, The principle of unity of command, control area in classical management Theory. According to him, these issues are adversely affects employees, cause not to find themselves, not to improve themselves and shortly to inability to mature. In this case, deeply search of these reasons should be done to adjust this negative situation to success of administration. First of all, Chris Argyris and the Theory of Maturity/immaturity will be put into wide use. Within the framework of the search for solutions to the immaturity theory, brief information on the Features Approach in Leadership will be presented and this approach is assessed in terms of the theory of Argyris' immaturity. Finally, After giving brief information on Fiedler's Conditional Leadership Theory, Way-Goal Theory, Vroom and Yetto's Decision Tree Approach, Hersey ve Blanchard Life Cycle Theory and Reddin's Three Dimensional Leadership Theory from Thought Leadership in Situational Approaches, analyzes of these approaches are made on the theory of immaturity. The features approach in leadership and all situational approaches in leadership are evaluated individually and in terms of solutions and contributions to the theory of immaturity. Keywords: Argyris, Maturation Theory, Leadership, Situational Approaches , Approach.  Argyris'in Olgunlaşma Teorisine Liderlikte Durumsallık Yaklaşımlarından Çözüm Arayışları   “İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi”   “Journal of the Human and Social Sciences Researches”  [itobiad]   ISSN: 2147-1185 [ 3086] Giriş   Chris Argyris k lasik yönetim kuramlarını genel olarak eleştirmiş bir neo - klasik kuramcı olup bu bağlamda klasik kuramın bazı özelliklerinin çalışanların olgunlaşmasını engellediğini öne sürmektedir. Yalnızca bunları öne sürmekle kalmayıp aynı zamanda bu olumsuzlukları ortadan kaldırmak adına çözüm önerileri de sunmaktadır. Her ne kadar Argyris’in kendi önerileri var ise de l iderlik yaklaşımlarına bakıp onun gibi ya da farklı düşünenler olup - olmadığını araştırmak gerek mektedir. Bu gereklilik rehberl iğinde bu çalışmada da kendi önerilerinin yanında Liderlikte Özellikler Yaklaşımı ve Liderlikte Durumsallık yaklaşımlarından Fiedler’in Durumsallık (Koşulsal Liderlik) Kuramı, Yol - Amaç Kuramı, Vroom v e Yetto’nun Karar Ağacı Yaklaşımı, Hersey ve Blanchard ’ı n Yaşam Döngüsü Kuramı ve Reddin’in Üç Boyutlu Liderlik Kuramı   hakkında özet    bilgiler verilip bu yaklaşımların olgunlaşma teorisine dair analizi yapılacaktır. Bu amaca yönelik olarak klasik yönetim hakkında kısa bir bilgi verilip devamında Argyris’in olgu n laş ma teorisi ayrıntı olarak ele alınacaktır. Devamında karşılaştırma ve analizerle destek aranılacak olan diğer yaklaşımlar hakkında bilgi verildikten sonra bu liderlik yaklaşımlarından Argyris’in çözüm önerilerine destek ve çözümler bulunma gayretine girilecektir. Araştırma yöntemi olarak düzeyine göre  betimsel –tarama ve ilişkisel - nedensel karşılaştırma modeli, toplanan veri çeşidine göre nicel -tarama- genel tarama modeli kullanılmıştır. Amaca yönelik olarak basılı, dijital ve internet üzerindeki kaynaklar, yerli ve yabancı kaynaklar taranmış, önceki araştırma verilerinin ve Liderlikte Özellikler ve Durumsallık yaklaşımları teorisyeni bilim adamlarının teori ve önerilerinin analizi yapılarak Argyris’in olgunlaşma teorisine kendi önerilerinin yanında bu   yaklaşımlardan da çözümler olduğu sonucuna varılmıştır. 1. Kla sik Yönetim Yaklaşımına Genel Bakış   S anayi toplumunun yönetim felsefesini oluşturan (Kırışık, 2008: 261) geleneksel y önetim anlayışının temelini, Taylor’un “Bilimsel Yönetim”i,   Fayol’un “Yönetim Süreci” ve Weber’in “Bürokrasi Modeli” oluşturmaktadır ki bu teorilerin oluşturduğu yönetim anlayışına “Klasik Yönetim Düşüncesi” denmektedir. Weber’in 20. yüzyılın başında ortaya koyduğu örgüt modelinin temeli meşru otoritenin rasyonel uygulamasıdır (Eren, 2001: 11). Merkeziyetçi plan disiplini, ekonomik hayatta etkin rol alma, Weberyen  bürokrasi, katı hiyerarşik piramit, himayeci sosyal politikalar ve ayrıntılı kurallara bağlılık bu anlayışın karakteristik özelliklerindendir (Özmen, 201 2: 201; Öztürk, 2016: 17 -18). Bu y önetim a nlayışının temel ilkeleri şu şekilde karşımıza çıkmaktadır: (Eryılmaz, 2006: 23 vd);  Cemal Öztürk   “İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi”   “Journal of the Human and Social Sciences Researches”  [itobiad-e-issn: 2147-1185]   Cilt:  5  ,   S ayı:   8   Volume:   5,   Issue:  8 2016 [3087 ]   1. Weber’in bürokrasi modelinde yapılanmış olan geleneksel yönetim ; merkeziyetçilik, katı hiyerarşi, ağır işleyen bir yapı ve kurallara aşırı  bağlılıkla karakterize olmuştur . 2. Devletin hizmet alanı giderek büyümüş ve genişlemiş, ekonomideki rolü artmıştır . 3. Politika ve stratejileri siyasi otorite belirlerken; kamu yönetimi kuralları uygulamakla görevlidir . 4. Özel sektör yönetiminden oldukça farklılaşan kamu yönetimi özel bir yönetim olgusu haline gelmiştir. Saat gibi işleyen bir yönetim ve örgütün üreteceği mal ve hizmetler yani ürünler üzerine yoğunlaşılmıştır. Makine metaforu ya da saat gibi bir örgütlenme amaçlanınca bir   takım terimlerle karşılaşılmıştır, bunların  başlıcaları iş bölümü, hiyerarşi, yapı ve denetim alanıdır (Şahin, 2015: 54 -55). İş bölümü: Örgütün yürüttüğü işler alt küçük parçalara ayrılır ve bu küçük parçaları bir kişi yapar, bir kişi o küçük iş parçalarını yaptıkça uzmanlaşır ve örgütün verimliliği artar. Weber’e göre örgüt, küçük birimlere ayrılmış  , aşırı görev dağılımının olduğu bir olgudur ve ama ca ulaşmak için mümkün olduğunca iş dağılımı yapmak gereklidir (Aydın, 2011: 96). Hiyerarşi; örgütteki her kişinin emri altında çalıştığı kişiye karşı sorumlu olduğu bir yapıdır ve Weber’e göre otoritenin özel ya da kamu diye ayrılmasının bir anlamı yoktur. Örgütün işlerini yapan çalışanların her birinin sorumlu olduğu kişiyi bilmesi ya da her bir üstün sorumluluğundaki kişiyi  bilmesidir. Kademeler benzer iş l eri yapanlardan oluşmalı, işlevsellik ön planda tutulmalı ve kademeler arasında uyum sağlanmalıdır. Yapı; örgüt içinde belli bir işbölümünde çalışan ve kademelere ayrılmış durumdaki insanlar ve bunların oluşturduğu alt birimler mantıksal olarak birbirlerine  bağlanmalı, uygun bir yapı oluşturulmalıdır. Denetim alanı; ü stlerin denetlediği astları bilerek  , denetleyeceği kişi ve alana hakim olması önemlidir. İşbölümüyle örgütün işleri mümkün olan en alt birimlere   ayrılacak, üstlerin kontrol edecekleri alan dar olacak, dar alanda az eleman denetlenince de bu denetimler etkin olacak anlayışı vardır. 2. Chris Argyris v e Olgunlaşma Teorisi Chris, klasik kuramın bazı özelliklerini eleştirmiştir . Ona göre; 1) İşbölümü ; işi sıkıcı, tekrarcı ve rutin hale getirerek insanların yaratıcılığını öldürmektedir . 2) Y etki ve sorumluluk, hiyerarşik yapıdan dolayı en üstteki birkaç kişi tarafından kullanılmaktadır, 3) K omuta birliği ilkesi nedeniyle  , yönetici örgütte her olu p biteni denetlemek durumundadır .  Argyris'in Olgunlaşma Teorisine Liderlikte Durumsallık Yaklaşımlarından Çözüm Arayışları   “İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi”   “Journal of the Human and Social Sciences Researches”  [itobiad]   ISSN: 2147-1185 [ 3088] 4) D enetim alanı sorunu, hiyerarşinin alt kademesindekilerin kendi kendilerini denetlemesini olanaksızlaştırmakta, az sayıda astı denetleyen üstler astların olgunlaşmasına imkan vermemektedir. Argyris, olgunlaş amama sonu cu ortaya çıkan sonuçlara değinmekte ve bu sorunların ortadan kaldırılması için önerilerde bulunmaktadır. Ona göre bu olumsuzlukları ortadan kaldırmak için ; a) Çalışana kendi başına hareket etme yeteneği kazandırılmalı,  b) Çalışana daha fazla sorumluluk verilmeli, c) Çalışanlara kendi kendilerini denetlemeleri için uygun ortam sağlanmalıdır (Şahin, 2015: 87; Özalp vd, 2004: 59; Öztürk, 2016a: 4). Öğrenen yapı ve örgüt birlikte değerlendiri li nce, örgütün paylaşım ve iş  bölümü şemasının yapılarak yürütülen bu incelemenin sonuçlarını da içine al ıp   kullanan bir örgüt teorisi geliştir il melidir (Ayhan, 2010: 82). Örgütsel Davranış yaklaşımına göre, yönetici, çalışanları davranışlarıyla tanıyarak verimliliği arttırabilir . Davranışa dayalı bu yaklaşıma en fazla katkıda  bulunan bilim adamları  , McGregor, Argyris ve Likert ’tir. (Nişancı, 2015: 273 -274). Argyris, bireyin duygusal ve sosyal zekaya ya da psikososyal yetkinliklerine uygun düşünce ve davranışlara sahip olmasını “olgun insan” olarak niteler (Arat, 2008: 179). İnsan davranışlarının örgüt üzerindeki etkilerini inceleyen önemli çalışmalardan biri de Chris Argyris’in Olgunlaşma Kuramı’dır (Ardıç ve Polatcı, 2007: 138). Angyris’e göre biçimsel örgütün özelikleri insanın olgunlaşmasına engel olmaktadır ve çoğu   sosyal, yönetsel ve psikolojik sorunun temelinde olgun kişiliğin gerektirdiği davranışın gösterilmemesi yatmaktadır (http://www.maliyetis.com). Olgunlaşma, kişinin doğuşta n gelen potansiyelinin zaman içerisinde ortaya çıkmasını ifade eder (Arslan, 2016: 3 5). Uygulanan yönetim tarzı olgunlaşmaya engel olan başlıca etmenlerden biridir, Argyris’e göre çok az kişi tam bir olgunluğa erişebilmektedir (Demir, 2009: 30; Genç, 2007: 118). Bu teoride, örgütteki kişilere yetki kullanma imkânı ile yükselme imkânı verilmezse, kişi bu özelliklerin tam tersini sergiler, iş yerindeki verimliliği azalır (Gökmogol, 1999: 15). Uzmanlaşma gibi  , hiyerarşi de gelişmiş insan kişiliği ile uyuşmaz. Örgüt, bireyin gereksin i mlerini karşılayamamakta ve kişilerin verimli çalışmasını önlemektedir. Bütçe ve benzeri yönetimsel denetim araçları da çalışanların kendilerini yönetime bağlı hissetmelerine neden olmaktadır (Ergun, 1982: 476). Argyris, 1957'de yazdığı Personality and Organization (Kişilik ve Örgüt) isimli eserinde, kişilerin geliştikçe olgun insan özelliklerine doğru bir değişim gösterdiğini    belirtmektedir. Olgun kişiler hem kendisi için hem de örgüt için daha faydalı faaliyetlerde bulunacaktır. Örgütlerin uyguladığı   yönetim biçimleri olgunlaşmayı teşvik edebileceği gibi ; buna engel de  Cemal Öztürk   “İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi”   “Journal of the Human and Social Sciences Researches”  [itobiad-e-issn: 2147-1185]   Cilt:  5  ,   S ayı:   8   Volume:   5,   Issue:  8 2016 [3089 ]   olabilir ya da yönetim biçimine göre insan pasif veya aktif olur (Kurumsal Yönetim, 2016: 18 -19). Tablo: Olgun Olmayan ve Olgun olan kişinin özellikleri (Efil, 2007: 83)   Olgun olmayan kişi (Baraz, 21)   Olgun olan kişi (Demir, 2009: 29)  Pasif Aktif Bağımlı   Bağımsız   Sınırlı davranış   Değişik davranışlar gösterme   Yüzeysel ilgi  Derin ilgi Bakış açısı: Kısa dönem Bakış açısı: Uzun dönem   Astlık durumu   Üstlük durumu   Kendi duyarlılığından yoksun   Kendine duyarlı   3. Liderlikte Durumsallık Yaklaşımları   Bu yaklaşımlar evrensel bir liderlik davranışının olmayacağı görüşüne dayanır. Lider etkinliği duruma uygun davranışın sergilenmesiyle kazanılacaktır. Bu yaklaşım iyi eğitimli, sorumluluk sahibi ve örgüte bağlı çalışanlar olduğunda k atılımcı  l iderliğin, aksi durumda da otokratik liderliğin uygulanmasının uygun olacağını savunmuştur (Aslan, 2013: 131) Bu yaklaşım temelli geliştirilmiş bazı modeller şunlardır (Çolak, 2015: 49 -59): Fiedler’in Durumsallık Kuramı, Yol - Amaç Kuramı, Vroom ve Yetton’un Karar Ağacı Kuramı, Hersey - Blanchhard’ın Liderliğin Yaşam Döngüsü Kuramı ve Reddin’in Üç Boyutlu Liderlik Kuramı. Bunlara ek olarak Durumsal Teoriler içinde (Aslan, 2013: 131 -146): Tannenbaum-Schmidt Liderlik Doğrusu, Fiedler Koşulsal Liderlik Teorisi ve Bilişsel Kaynak Kuramı, Reddin’in   Üç Boyutlu Liderlik davranışı, Yol - Amaç Kuramı, Vroom- Yetton’un Vroom -Yetton-  Jogo’nun Modeli, Hersey ve Blanchard’ın   Yaşam Dönemi Yaklaşımı gösterilebilir.   3.1. Fiedler’in Durumsallık (Koşulsal Liderlik) Kuramı   Fred Edward Fiedler’in geliştirmiş olduğu bu modele göre, grup performansının etkililiği uygulanan liderlik usulü ile grubun lidere verdiği kontrol yetkisi derecesine göre değişir. Liderlik biçimini tanımlamak adına liderin iş odaklı mı  , çalışan odaklı mı olduğunu tespite yönelik olarak en az tercih edilen çalışma arkadaşı ölçeğini - ETÇ (Least Preferred co -worker-LPC) oluşturmuştur (Robbins ve Timothy, 2012: 382). Bu ölçekte en az tercih ettiği takipçisine düşük puan veren, kusur bulmaya meyilli  lider, iş (görev) odaklıdır . T akipçisini ılımlı değerlendiren  , daha az olumsuz ifade kullanan lider ise ilişki (çalışan) odaklı liderdir (Çolak, 2015: 49; Mullins, 2006: 318).  
Recommended
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks